Elektrosmog onder spanning (I)

Elektrosmog onder spanning (I)
ma, 10/09/2018 - 15:00
Door: jvklinken
0 reacties

Vluchten kan niet meer. Elektromagnetische velden van hoogspanningslijnen, wifi en mobiele telefonie zijn overal. Maar zijn ze nu schadelijk of toch niet?

Gezaghebbende instanties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Gezondheidsraad weten het niet zeker.  En dat leidt tot dilemma's. Neem de hoogspanningslijnen, die hun nabije omgeving dag en nacht onderdompelen in magnetische velden, ook wel elektrosmog genoemd.

Bij de vernieuwing van zijn advies daarover eerder dit jaar kwam de Gezondheidsraad volgens de Volkskrant in een onmiskenbare spagaat. Van die elektromagnetische velden zijn geen bewezen gevaren te vrezen, maar tegelijkertijd ziet de commissie wél zwakke aanwijzingen voor een verhoogd risico op zeldzame kinderleukemie, een vorm van bloedkanker. Daarom beveelt de raad aan om door te gaan met het huidige voorzorgsbeleid: nieuwe woningen mogen niet meer in de buurt van hoogspanningsmasten en -kabels worden gebouwd, en mensen die direct onder een hoogspanningslijn wonen kunnen zich laten uitkopen door de overheid.

Volgens de geldende natuurwetten slaan dit soort velden van hoogspanningslijnen nog geen deuk in een pakje boter.  Dat roept de vraag op of al die voorzorg de moeite waard is: hoeveel zijn we bereid te betalen voor onduidelijke risico's? 

 

Verband tussen leukemie en hoogspanning

Intussen proberen wetenschappers uit te vogelen of ze exotische gezondheidseffecten van zwakke elektromagnetische velden over het hoofd zien. Via subsidieverstrekker ZonMw reserveerde de overheid bijna 17 miljoen euro voor een onderzoeksprogramma waarvan de meeste studies nu zijn afgerond.

De angst voor onvoorziene risico's blijft. Zoals dus voor leukemie bij kinderen die in de buurt van hoogspanningslijnen opgroeien. De Gezondheidsraad baseert dat vermoeden niet op bevolkingsonderzoek: puur statistische studies waarbij wetenschappers turven of leukemie vaker voorkomt bij kinderen die in de buurt van hoogspanningslijnen wonen.

Het plaatje dat uit tientallen van zulke studies rolt is gemengd: soms is er een verband, soms niet. Bij gedegen studies waar andere ziekmakers als luchtverontreiniging zo veel mogelijk worden uitgesloten, blijft het leukemieverband met hoogspanning opvallend vaak overeind. "Het verband wordt met nieuw onderzoek eerder sterker dan zwakker", zegt Hans Kromhout, die als hoogleraar epidemiologie aan de Universiteit Utrecht elektromagnetische velden onderzoekt en voorzitter is van de desbetreffende Gezondheidsraadcommissie. Vanwege dat risico zegt de raad dus: neem toch maar voorzorgsmaatregelen. Situaties waar de veldsterkte meer dan 0,4 microtesla bedraagt moeten worden voorkomen, luidt het advies.

Mobieltjes alleen met waarschuwing

Een andere discussie speelt rond de elektromagnetische velden die ontstaan door draadloze apparaten, zoals mobieltjes, zendmasten en wifi. De Hoge Gezondheidsraad in België is daar glashelder over.  Daar worden mobieltjes alleen verkocht met waarschuwingsstickers over stralingsgevaar. In Franse en Israëlische scholen wordt wifi geweerd.

De straling zou hersentumoren veroorzaken.  Sinds we massaal aan mobieltjes verslingerd zijn geraakt, is dat getal niet toegenomen. En dat was dan ook de reden voor de Gezondheidsraad om in zijn laatste rapport te stellen: er is geen bewijs voor gevaar.

Toch is daar weer de slag om de arm. Het rapport stelt namelijk óók dat het misschien dertig jaar duurt voordat een hersentumor toeslaat. Dus wie met enige zekerheid wil weten of mobieltjes het risico op tumoren verhogen, kan daar pas over tien of twintig jaar stellige uitspraken over doen.

Deel 2: Is mobieltje toch gevaarlijk?

Beeld: ede.groenlinks.nl