Geheim blauwe zone: Bovenal voeding

Geheim blauwe zone: Bovenal voeding
di, 11/12/2018 - 12:46
Door: jvklinken
0 reacties

De media bijten er hun tanden stuk op. Wat is het geheim van Acciaroli, het Zuid-Italiaanse dorpje waar 10 procent ouder wordt dan 100? Het antwoord: bovenal voeding.

Vorig jaar trok het AD naar Acciaroli, dit jaar de Volkskrant. Acciaroli maakt deel uit van de blauwe zones, gebieden overal ter wereld waar de bevolking over het algemeen kerngezond is en stokoud wordt. Dat Acciaroli zo in trek is bij de media, heeft alles te maken met het wetenschappelijk onderzoek dat er wordt verricht. Dat geeft houvast bij de verklaring van de raadsels.

‘Dit zijn de cijfers van een jonge vent, terwijl... Deze man is 103!’

Een van de onderzoekers is dokter Giovanni D'Arena. “Het is ongelooflijk”, roept hij uit in aanwezigheid van de Volkskrantreporter. “Deze bloedwaarden, die stofwisseling - dit is uitzonderlijk. Deze man is kerngezond.” Met zijn wijsvinger hamert hij op een ingewikkelde reeks getallen. “Dit zijn de cijfers van een jonge vent, terwijl... Deze man is 103!”

“Kijk,” vervolgt hij. “Hier heb ik een patiënt van 98 die nog vrachtwagens rijdt. En hier een vrouw van 107.”

Bij de laatste officiële telling in Acciaroli, begin 2018, bleek ruim 10 procent van de bevolking, in totaal 81 inwoners, ouder dan 100, een ongekend percentage. Het aantal honderdjarigen ligt hier dubbel zo hoog als het landelijk gemiddelde. En misschien nog belangrijker, aldus D'Arena: “Tot ongeveer twee maanden voor hun dood is iedereen hier kerngezond.”

‘Wij hebben hier de beste kruiden, de beste tomaten en de beste olijven van heel Italië’

D'Arena werkt samen met Zweedse, Duitse, Italiaanse en Amerikaanse universiteiten. “We hebben hier microbiologen rondlopen, cardiologen, longartsen, vasculair specialisten, epidemiologen, psychiaters, neurologen... Ons gezamenlijke doel is om de omstandigheden die hier nu aanwezig zijn voor de toekomst te bewaren”, zegt D'Arena. Ze doen dat door in totaal zeshonderd oudere streekbewoners - inclusief dertig 100-plussers - regelmatig door te lichten: van bloedwaarden tot hersenactiviteit en hun stambomen.

D'Arena: “We zijn pas net begonnen, maar ik heb alvast goed nieuws: genen spelen maar een beperkte rol bij extreme ouderdom in deze streek.”

“Ongeveer een kwart van je levensduur ligt genetisch vast, de rest komt door je levensstijl', zegt ook de Leidse verouderingswetenschapper David van Bodegom. Maar als het geheim van de Acciarolini niet in hun genen zit, wat is hun geheim dan wel? Geheim 1: eten “Mijn ge-wat?”, schreeuwt Caterina Garofalo (102). “U moet iets harder praten, hoor. Anders versta ik u niet. Ooo, u bedoelt mijn geheim? (…)Wij hebben hier de beste kruiden, de beste tomaten en de beste olijven van heel Italië.”

‘Een groep Duitsers onderzoekt de gevolgen van de hoge rozemarijnconsumptie

D'Arena bevestigt dat het mediterrane dieet een cruciale rol speelt bij gezond ouder worden. Zo onderzoekt een groep Duitse collega's de gevolgen van de hoge rozemarijnconsumptie, waarvan de lokale variant veel carnosinezuren bevat - een stof die mogelijk een positieve uitwerking heeft op onder andere het geheugen en het zicht. Tegelijkertijd is ook nog veel onduidelijk over de werking van een mediterraan dieet, al is het maar omdat een mediterraan nogal kan verschillen van mens tot mens, en van dag tot dag, in zowel de ingrediënten als de hoeveelheden.

Wat verder opvalt in de studies: de ouderen consumeren met mate. “We zien bij de 'jongeren' in ons onderzoek - de mensen tussen grofweg 50 en 65 - veel hogere cholesterolwaarden”, zegt D'Arena. “Dat komt niet doordat ze iets anders eten, maar doordat ze te veel eten.”

“Misschien nog wel belangrijker dan wat je eet, is hoeveel je eet”, zegt ook verouderingswetenschapper Van Bodegom. “Om gezond oud te worden is een van de belangrijkste eigenschappen of je in staat bent maat te houden.”

Iedereen kent iedereen

Stress lijkt in Acciaroli nog niet uitgevonden, noteert de Volkskrantverslaggever verbaasd. Het is alsof de inwoners hier collectief hebben afgesproken de wereld aan zich voorbij te laten trekken, in plaats van er zelf doorheen te razen. Boven op die idylle komt nog eens de overvloedige hoeveelheid moestuinen in het dorp, net als de afwezigheid van grote wegen, spoorlijnen en vrachtschepen waardoor de lucht en zee er schoner zijn dan elders in Italië. Verder ligt Acciaroli tegen de heuvels aan geplakt en is het centrum grotendeels autovrij, waardoor de bewoners veel bewegen.

Ook het rijke sociale leven in het vissersdorp is een factor van belang. Er wonen ongeveer achthonderd mensen en iedereen kent elkaar, zegt ze. Ze treffen elkaar bovendien bijna dagelijks op een van de vele stadsbankjes of plastic stoeltjes, het liefst op een plein waar de kleinkinderen ondertussen aan het steppen zijn en af en toe trots aan opa en oma hun kunsten laten zien. “Het voordeel van dorpen ten opzichte van steden is dat iedereen elkaar kent en iedereen bij elkaar in de buurt woont”, zegt dokter D'Arena. “Vooral in Zuid-Europa loop je er zo het plein op, je treft er je vrienden, lacht samen, speelt samen spelletjes, praat over vroeger - het geeft een reden om 's ochtends uit bed te komen en je bent ook nog in beweging. Ouderen die in steden wonen, leven veel vaker alleen. Ze zijn daardoor inactiever en minder vrolijk. Dat vertaalt zich naar hun gezondheid.”

“Eenzaamheid is dodelijker dan roken”, zegt ook verouderingswetenschapper Van Bodegom. “Mensen die eenzaam zijn, hebben een 40 procent grotere sterftekans dan mensen die gezelschap hebben.” Dat komt doordat ze actiever zijn, een duidelijker doel in hun leven houden en zich nuttig blijven voelen, maar ook doordat er bijvoorbeeld eerder iemand met ze meeloopt naar de dokter.

En: “Probeer de lessen uit Zuid-Italië toe te passen op je eigen leven. Installeer bijvoorbeeld een sta-bureau op je werk zodat je wat actiever bent. Zet de groente in je koelkast op ooghoogte zodat je vaker een wortel eet in plaats van een stuk worst. Drink je wijn 's avonds samen met familie en ga na het eten eens een rondje flaneren.”

Rol van alcohol onduidelijk

Dat er geen eenduidig recept bestaat om gezond oud te worden, bewijzen twee andere blauwe zones die veelvuldig worden onderzocht, namelijk Ogliastra op Sardinië en Loma Linda in de Verenigde Staten. In beide gebieden worden de bewoners bovengemiddeld oud, maar waar dat op Sardinië gepaard gaat met een geregeld glas rode wijn - de cannonau zou volgens sommigen zelfs hét geheim zijn van hun ouderdom - is alcohol in Loma Linda, een geloofsgemeenschap van zevendedagsadventisten, juist ten strengste verboden.

 

Beeld: plaintruth.com