Houd extra pondje buiten 't mondje

Houd extra pondje buiten 't mondje
di, 12/12/2017 - 13:39
Door: jvklinken
0 reacties

 

Hoe houden we ons vet onder controle en hoe komt het dat de een zo veel sneller aankomt dan de ander?

RTL5 kondigde half oktober een nieuw televisieconcept aan: vier sportieve bekende Nederlanders gaan in korte tijd twintig kilo aankomen, om die er vervolgens af te trainen. Medisch gezien totaal onverantwoord, zegt Elsevier.  

 

Wie een groot aantal kilo’s aankomt, zeker in korte tijd, zou zijn of haar lichaam daarmee wel eens een heel slechte dienst kunnen bewijzen, ook als die kilo’s er vervolgens weer vanaf gaan.

Elsevier verwijst in dit verband naar het boek “Waarom de één wel dik wordt en de ander niet” van Sylvia Tara.

Tara schreef het boek vanuit de frustratie dat ze steeds net dat perfecte maatje niet bereikte, ook al at ze duidelijk minder dan de vrouwelijke collega’s die wel in dat strakke mantelpakje pasten. De leus “elk pondje gaat door het mondje” is een versimpeling. Allerlei factoren bepalen dat die pondjes er bij de een veel sneller aan vliegen dan bij de ander.

Vetweefsel bij iedereen anders

Lichaamsvet is veel meer dan alleen de opslag van overtollige energie. De vetcellen geven continu signalen af, vooral in de vorm van hormonen, waarmee ze onder meer de stofwisseling, eetlust en verzadiging regelen.

Hoe dat vetweefsel zich gedraagt, is bij iedereen anders, zegt internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum (42). Zij doet als hoofd van het Centrum Gezond Gewicht in het Erasmus MC in Rotterdam vooral onderzoek naar de hongerhormonen ghreline (honger) en leptine (verzadiging). Die hormonen worden door vetweefsel afgegeven.

De werking wordt beïnvloed door stress en slaaptekort, maar is deels ook genetisch bepaald. “De een zit van nature al snel vol en vindt het heel makkelijk om niet nog een keer op te scheppen. Bij de ander treedt de verzadiging bijvoorbeeld pas een half uur later op.”

Wie eenmaal is aangekomen, moet er vaak alle mogelijke moeite voor doen om terug te komen op het oude gewicht. Dat wordt mede veroorzaakt door de hongerhormonen die het bestaande vetweefsel in stand willen houden. Zelfs als het afvallen lukt, blijft dit mechanisme in stand.

Twee keer zo hard sporten om oude gewicht te bereiken 

Uit een studie die in 2012 in het British Medical Journal verscheen, bleek dat wie lange tijd minder calorieën consumeert, daardoor niet alleen afvalt, maar ook de eigen stofwisseling terug schroeft. Het energieverbruik bij inspanning neemt liefst 25 procent af.

Oftewel: wie is afgevallen, moet acht kilometer rennen om evenveel calorieën te verbranden als iemand anders die hetzelfde gewicht heeft bereikt zonder dieet in 6,4 kilometer. Om het voorbeeld van het RTL5-programma te nemen: die 20 kilo gewichtstoename zou er zomaar voor kunnen zorgen dat de deelnemende BN’ers na het afvallen twee keer zo hard moeten sporten om op hun oude gewicht te blijven. Let wel: Levenslang.

'Ik wil daar niets mee te maken hebben'

Wie door flinke gewichtstoename in de categorie ‘obees’ belandt (een body mass-index van 30 of hoger), heeft een nog groter probleem. Dan begint het vetweefsel namelijk van slag te raken. De signalen voor bijvoorbeeld honger en verzadiging die het vetweefsel afgeeft, kloppen vaak niet meer of komen niet meer aan, waardoor de stofwisseling ontregeld raakt. Zo ontstaan type II-diabetes en uiteindelijk vaak ook hart- en vaatziekten, en stijgt de kans op dertien typen kanker aanzienlijk.

Endocrinoloog Van Rossum heeft dan ook grote moeite met het programma van RTL. Ze werd benaderd als wetenschappelijk adviseur voor dat programma maar bedankte voor de eer. “Ik wil daar niets mee te maken hebben. Ik vind het medisch én ethisch onverantwoord. Het is schadelijk voor het lichaam. Bovendien weet je niet welke schade je op langere termijn aanricht, vooral als ze door die 20 kilo extra in de obesitas-categorie belanden. Daar wordt het lichaam letterlijk ziek van.”

 

Vrouwen slaan sneller vet op dan mannen, al is dat vaker vet op de heupen, wat niet schadelijk is. Ook geven stress en slaaptekort een verhoogde behoefte aan snelle calorieën, en tot slot kan ook medicijngebruik leiden tot sterke gewichtstoename.

Beeld: commons.wikimedia.org