Na vijf jaar nog in leven dankzij virus

Na vijf jaar nog in leven dankzij virus
vr, 28/12/2018 - 13:00
Door: jvklinken
0 reacties

Clemens Dirven

Medici staan vrij machteloos tegenover hersentumuren maar er gloort hoopt. Het Rotterdamse Erasmus MC verlaat zich niet op chemo of bestraling maar op verkoudheidsvirussen.

De statistieken zijn om moedeloos van te worden. In Nederland krijgen ruim duizend mensen per jaar een kwaadaardige hersentumor. Ze leven gemiddeld iets langer dan een jaar. Zo’n tumor groeit niet alleen snel, maar groeit ook de hersenen in. Chemo is zinloos. De hersenen kennen bloedvaten die een onneembare barrière vormen. Zo beschermen  de hersenen zich tegen giftige stoffen dus ook tegen chemo.

Clemens Dirven, hoofd van de afdeling Neurochirurgie in het Erasmus MC, noemt de hersenen het meest precaire orgaan dat we hebben. "De emoties zitten daar en je persoonlijkheid. Een aandoening van de hersenen, en zeker als het kwaadaardige tumoren betreft, verandert dus ook je wezen.”

Het behandelen van een tumor in de hersenen luistert heel nauw. “Een van de mooiste momenten in mijn vak blijft toch de aanblik op de hersenen. Als je die zo vredig ziet pulseren; is dat heel sereen, prachtig. Om daar schade aan te moeten maken, dat blijft iets afschuwelijks. Een klein beetje schade kan tot zeer ernstige consequenties leiden. Verlamming bijvoorbeeld, of niet meer kunnen spreken."

Verkoudheidsvirus pakt kwaadaardige cellen aan

Clemens Dirven is betrokken bij een hoopvolle ontwikkeling. “Een van de interessantste dingen waar we nu mee experimenteren is het in de hersenen spuiten van een gemodificeerd verkoudheidsvirus, dat alleen maar de kwaadaardige cellen aanpakt en de gezonde hersencellen heel laat. We hoopten dat dat verkoudheidsvirus de tumor aan zou pakken, en dat bleek ook zo te zijn. Dat virus vrat zich als het ware als een pacman door die tumor heen.”

Die aanpak toont grote overeenkomsten met die van Dirvens collega Casper van Eijck bij alvleesklierkanker. Van Eijck koos voor het inzetten van virussen nadat hij in contact was gekomen met een veearts met alvleesklierkanker uit het noorden van het land die het vogelgriepvirus bij zichzelf had geïnjecteerd. Met succes! De arts had op internet gelezen dat het In Azië veelvuldig gebeurt  dat kankerpatiënten met een virus worden behandeld.   

Het experiment van Dirven kende in eerste instantie lastige hindernissen. Er gebeurde wat er bij een normale verkoudheid ook gebeurt: na een à twee weken kwam het immuunsysteem op gang en werd het virus er weer uitgegooid. De tijd dat het virus actief was geweest, was nog lang niet genoeg om de hele tumor op te ruimen. Dirven: "We waren wel even teleurgesteld en dachten dat dit het resultaat van het onderzoek was.”

Tumor slonk alsnog

Maar toen kreeg het experiment een onverwachte wending. De patiënt die de behandeling onderging werd eerst zieker, maar krabbelde na een tijdje weer wat op. Op scans was na zes maanden te zien dat haar tumor was geslonken. Dirven: “Daar was maar één verklaring voor. Het lijkt erop dat het door het virus geactiveerde afweersysteem de tumor toch in toom houdt. De patiënt bij wie we dit uitvoerden is vijf jaar later nog steeds in leven. Ik hoop dat we bij de behandeling van een hersentumor het immuunsysteem kunnen blijven stimuleren. We zijn bij het Erasmus MC Kanker Instituut het eerste ziekenhuis dat met dit onderzoek aan de slag is gegaan.”

Het volledige interview met Clemens Dirven leest u hier.