Plastic ook in de lucht

Plastic ook in de lucht
do, 02/11/2017 - 11:34
Door: jvklinken
0 reacties

 

Je kunt het zo gek niet bedenken of er komt plastic aan te pas. De gevolgen lijken desastreus. Is er nog een uitweg?

Gesealde komkommers, winkeltasjes, fleecetruien; plastic is overal. Bijna 80 procent van al dat plastic belandt op de vuilnisbelt of in het milieu.

De “plastic soep” in de oceanen zijn het tastbare bewijs. Plastic flessen, rietjes, doppen, ballonnen, stukjes touw, ja wat niet eigenlijk vormen gigantische eilanden als aanklacht tegen de westerse consumptiemaatschappij. Per dag komt volgens de Plastic Soup Foundation 22 miljoen kilo nieuw plastic in de oceaan terecht.

Veel ongrijpbaarder zijn micro- en nanoplastics

Dat is het plastic dat we kunnen zien. Veel ongrijpbaarder, en dus gevaarlijker, zijn de micro- en nanoplastics. Die ontstaan als de grotere stukken plastic langzaam uit elkaar vallen in het water, en steeds kleiner worden.

Er zijn ook ministukjes plastic die zo zijn ontworpen. Ook in Nederland zijn nog steeds scrubcrèmes, badschuim- en tandpastasoorten te koop waar fabrikanten “microbeads” in verwerken, zo meldt het Algemeen Dagblad van woensdag.

Hoe diep plastics in ons ecosysteem zijn doorgedrongen, ontdekte Suse Kühn van de Universiteit Wageningen tijdens haar onderzoek naar de Noordse stormvogel. ,,In de maag van 95 procent van de vogels vinden we plastic terug. Het gaat om gemiddeld 0,3 gram, wat voor mensen een broodtrommel vol zou zijn. Dat is toch best een vervelend plaatje."

Er is niet alleen plastic soep maar ook “plastic smog”

Naast plastic soep komt ook de term “plastic smog” op. ,,Dit is een nieuwere ontdekking, het gaat om vezels die je inademt." Uit een onderzoek van vorig jaar bleek dat er in Parijs jaarlijks tussen de drie en tien ton synthetische vezels op de grond neerdwarrelt. ,,Het regent plastic", zegt Maria Westerbos, oprichter van de Plastic Soup Foundation.

De plastic deeltjes die we kunnen inademen, zijn een stuk kleiner dan de microplastics van enkele millimeters. ,,Een nanodeeltje is klein genoeg om op reis te gaan door het lichaam als je het eenmaal binnenkrijgt. Als je het inademt of opeet en het door celwanden heen gaat, kan het dus ook in de bloedbaan en in organen terechtkomen", zegt Heather Leslie, ecotoxicoloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zij pleit voor onderzoek naar de gezondheidsrisico's van deze deeltjes.

Leiden plastic deeltjes tot ontstekingen?

De nanodeeltjes kunnen misschien leiden tot chronische ontstekingen.  Veel ziektes, zoals kanker, hart- en vaatziekte, astma en artritis, beginnen met een chronische ontsteking, zegt Leslie. ,,Ik wil heel graag weten of plastic deeltjes daar de oorzaak zouden kunnen zijn. Er is een nieuwe theorie dat fijnstofdeeltjes in de hersenen het risico op Parkinson of depressie kunnen verhogen. Hoog tijd dat dit grondig uitgezocht gaat worden, omdat er overal in ons leefomgeving plastic deeltjes verspreid zijn."

Plastic is, kortom, overal, en de effecten ervan worden nog maar net duidelijk. Wat moet er nu gebeuren? Marijke Boonstra van Stichting de Noordzee wil de bron aanpakken. ,,Plastic heeft heel handige toepassingen, en is daardoor bijna niet meer weg te denken. Toch heeft het heel weinig waarde als je het eenmaal hebt gebruikt", zegt Boonstra. ,,Zodra plastic een waarde krijgt, gooien mensen het niet zomaar weg."

Een uitbreiding van het statiegeld kan een oplossing zijn, denkt Boonstra daarom. ,,Ieder kwartaal monitoren we op Noordzeestranden het plastic afval. Onder meer doppen van frisdrankflesjes zien we heel veel." Door statiegeld zouden dergelijke flessen en hun doppen niet meer zo snel weggegooid worden als nu.

Race tussen wetgever en industrie

Er moet een cultuurverandering plaatsvinden, denkt ook Kühn. ,,Die is al gaande", stelt ze. Ze ziet een kleine daling van de hoeveelheid plastic in de vogels. ,,Dat betekent dat de bewustwording van de mensen toch helpt.”

Daarnaast ziet Kühn een inperking van bedrijven als onvermijdelijk, en zelfs als belangrijker. ,,Fabrikanten komen nu met veel weg. Als het ze uitkomt, gebruiken ze een synoniem op de verpakking, zodat niemand er plastic in herkent. Ook worden er veel lagen over elkaar gebruikt in verpakkingen, met verschillende eigenschappen. Dat maakt recycling moeilijk. En er wordt te veel verpakkingsmateriaal gebruikt.''

Bij dit soort kwesties zou regelgeving helpen. Toch is dat niet simpel, zegt Kühn. ,,Er zijn zoveel plastics, dus bij een verbod nemen ze gewoon een andere soort. Het is echt een race tussen de wetgever en de industrie."

Maria Westerbos is hoopvol over het nieuwe regeerakkoord. ,,Het stuurt aan op het verbieden van microplastics in cosmetica. Ik hoop dat het ze lukt."

Ze pleit verder vooral voor onderzoek naar plasticvervangers. ,,Als de uitvinder van plastic dit had geweten, had hij meteen bioplastics gemaakt. Ons huidige plastic is bijna een denkfout. Genoeg is genoeg."

Beeld: whmgipman.wordpress.com