De lever is een mager orgaan. Al bij een aandeel van 5 tot 10 procent vet is sprake van steatose, beter bekend als leververvetting. Onderzoekers van Erasmus MC en de Katholieke Universiteit Leuven toonden aan dat deze conditie bij darmkanker de ontwikkeling stimuleert van een agressieve type uitzaaiingen. Gezonde voeding en beweging helpt dit voorkomen.
Bij circa de helft van de circa 12duizend Nederlanders die jaarlijks de diagnose colorectale kanker te horen krijgen, ontwikkelen zich uitzaaiingen. Vaak in de lever. Voor het behandelsucces maakt het veel uit om welk type uitzaaiing het gaat. Het artikel in Nature, waarin de onderzoekers de resultaten van hun experimenten publiceerden, onderscheidt ‘ingekapselde metastasen’ en ‘vervangingsmetastasen’. De 5-jaarsoverleving van mensen met dat eerste type is 73 procent, van dat tweede type slechts 44 procent.
Aan de hand van de karakteristieken van 155 Nederlandse en 51 Duitse patiënten stelden de onderzoekers vast dat het agressieve type uitzaaiing duidelijk vaker voorkomt bij patiënten met een vervette lever. Ingewikkelder was het om aan te tonen hoe dat komt. Daarvoor gebruikten ze tumorweefsel, organoïden – gekweekte miniatuur tumoren – uit dat weefsel, proefdieren en deden ze uitvoerige analyses van de metabolieten en proteïnen die deze tumoren produceren.
Metabole herprogrammering
Op de website van Erasmus MC vertellen de Rotterdamse onderzoekers dat hun deskundigheid ligt bij de interactie van tumoren met hun omgeving. Hun experimenten tonen het activerende effect van een vervet levermilieu op een eiwit met de afkorting MYC.
‘Dit eiwit’, legt Daniele Tauriello uit, ‘stimuleerde de groei van tumorcellen. Waarop die meer van het aminozuur proline maakten. Dat hebben ze nodig voor de productie van collageen, een soort steigerwerk waarmee de tumor een gunstige omgeving voor zichtzelf creëert.’
Het biologische mechanisme waarmee uitzaaiingen zich gemakkelijker in de lever nestelen is hiermee eenvoudig samengevat. Maar een artikel in Science Magazine is lovend over mate van detail waarin het onderzoek de ‘metabole herprogrammering’ beschrijft, de ‘robuustheid’ van het mechanistische model en de het belang voor de behandelpraktijk.
‘Deze bevindingen leveren overtuigend bewijs dat de metabole staat van de lever’s micromilieu de heterogeniteit van metastatische niche dicteert en de overlevingsuitkomsten van patiënten.’ Science Magazine stelt dat dit ‘pleit voor de integratie van de metabole gezondheid in het management darmkankerpatiënten’. Gegeven de toename van het aantal mensen met leververvetting – in Nederland zijn dat er volgens recente schattingen al 4 miljoen – is dat dringend geraden.
Leefstijl
Science Magazine is enthousiast over de mogelijke gerichte behandelingen die uit de nieuwe inzichten kunnen volgen. Die zullen waarschijnlijk effectiever zijn en in elk geval minder toxisch dan chemotherapie. Uit de studie volgt ook de opdracht de vette lever zelf aan te pakken. Als een complementaire strategie bij de behandeling van darmkanker.
‘Gewichtsmanagement, aanpassing van de voeding en middelen die het vetmetabolisme verbeteren, kunnen in theorie patronen van uitzaaiingen beïnvloeden. Dat transformeert hoe artsen de prognose van kanker benaderen voorbij de traditionele oncologisch behandelingen.’ Het commentaar schuwt de grote woorden niet en spreekt van ‘een paradigmaverschuiving die oncologie fuseert met het management van metabole ziekten.’
De studie levert niet alleen een ‘mechanistische blauwdruk’ maar geeft ook hoop op een ‘diepgaande verandering in de afloop van colorectale kankeruitkomsten in de setting van leververvetting. Een openbaring met het potentieel in de komende jaren talloze levens te redden.’
Chirurg en corresponderend auteur van de studie Kees – Cornelis – Verhoef, heeft de paradigmaverschuiving al ondergaan. Hij benoemt het verband tussen de Westerse leefstijl en darmkanker en verwacht op basis van Amerikaans onderzoek dat een leefstijlinterventie de prognose kan verbeteren. Dit onderzoek verdeelde geopereerde darmkankerpatiënten in twee groepen. ‘Eén groep kreeg naast hun chemo ook leefstijlinterventie: betere voeding, meer beweging. De andere groep kreeg alleen chemo. Wat bleek? In die groep mét leefstijlinterventie kwamen veel minder vaak uitzaaiingen voor.’
Beeld: anatomie van de lever en galblaas Wikimedia
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
