Observationele studies laten zien dat een hoger aandeel ultrabewerkt in de voeding samengaat met een hoger risico op depressie. Dit doet vermoeden dat een gezonde verandering van spijs ook de geestelijke gezondheid ten goede komt. Een eerste kleine haalbaarheidsstudie om deze aanname te testen is afgerond en een grote studie is op komst.
‘Minder ultrabewerkte voeding eten kan een uitdaging zijn’, zegt Nyasha Chagwedera, assistent professor Psychiatrie en Gedragswetenschappen aan de Universiteit van Californië en oprichter van het Metabole en Mentale Gezondheidsprogramma van de universiteit. ‘Ultrabewerkt voedsel triggert dopamine, het gelukshormoon, wat een nauwelijks te bedwingen lust naar meer bevordert. Voedselbedrijven werken met wetenschappers samen om precies de juiste verhouding tussen suiker, zout en vet te vinden die er voor zorgt dat je almaar door wilt eten.’
Om de wetenschap en zichzelf vooruit te helpen begonnen twintig deelnemers met een diagnose van depressie, overgewicht, metabool syndroom en een hoge consumptie van ultrabewerkt voedsel aan een experiment van acht weken. De helft van hen at vier eerst vier weken zoals ze gewend waren en daarna vier weken zo onbewerkt mogelijk. De andere helft van de deelnemers deed hetzelfde, maar dan in omgekeerde volgorde.
Met hulp van de onderzoekers lukt het om de inname van ultrabewerkt voedsel met 85 procent te beperken. Daarmee was het hoofddoel van de studie bereikt: de gehanteerde methoden waren uitvoerbaar en acceptabel. Al bleek de eetwissel inderdaad niet mee te vallen. ‘De bescheiden ‘gemak-van-interventiescores’ belichten echter de uitdagingen die deze verandering van voeding met zich meebrengen’, rapporteren de onderzoekers in JAMA Psychiatry.
Hoewel het aantal deelnemers te klein was om stellige uitspraken over de effectiviteit te kunnen doen, ‘voorziet de studie in voorlopig bewijs van verbetering in depressie en angstsymptomen.’ Het duidelijkst kwam dit tot uitdrukking in de MADRS-score (Montgomery-Asberg Depression Rating Scale). Die halveerde tijdens de behandeling.
Chagwedera verklaart het verband tussen voeding en geest voor een belangrijk deel uit de (on)gezondheid van de darm. Ultrabewerkte voeding heeft een slechte invloed op het beschermende darmslijmvlies, waardoor de darm uit balans raakt en ongewenst elementen doorlaat.
‘Deze darmschade kan door het hele lichaam laaggradige, chronische ontsteking creëren. Die kan direct depressie veroorzaken, of mensen daar vatbaarder voor maken. Met andere woorden, waardeloze voedselbewerking kan je darm schaden op een manier die doordringt naar je hersenen.’
Al met al rechtvaardigen de resultaten een grotere – fase 2 – studie. Die gaat naar verwachting in 2028 van start.
Keto of ‘gewoon gezond’?
Ondertussen is in Schotland het selectieproces begonnen van wat de eerste grote gerandomiseerde klinische studie wordt naar het effect van dieet op depressie. Een team van de Universiteit van Edinburgh zoekt 200 mensen die lijden aan bipolaire depressie. Samen met een ervaringsdeskundigen ontwierpen ze een onderzoeksopzet die kan uitwijzen of een ketogene voedingswijze haalbaar en effectief is bij deze patiëntengroep.
In de 8 miljoen pond kostende studie gaan honderd deelnemers twaalf weken op een hoog vet/laag koolhydraatdieet. Honderd andere deelnemers voeden zich in die periode volgens de richtlijnen van het NHS Eatwell Guide.
Het effect van een ketogeen dieet is dat het lichaam bij gebrek aan glucose uit vetten ketonen produceert. Hersencellen kunnen daar voor hun energievoorziening beter mee uit de voeten dan glucose. Bovendien gaf kleinschalig onderzoek door de Universiteit van Edinbrugh aanwijzingen dat mensen met bipolaire depressie hier voordeel van kunnen hebben.
Maar ook een gezond eetpatroon met veel groenten, fruit en een nadruk op vers en minimaal bewerkt, kan helpen. Naast zelfrapportage en observatie, krijgt de helft van de deelnemers ook hersenscans om het effect van de interventie te meten.
‘Deze interventie is geïnspireerd door ervaringsdeskundigen die verbeteringen van hun symptomen ervaarden toen ze een ketogeen dieet uitprobeerden’, zegt studieleider Tayla McCloud op de website van haar universiteit. ‘En in het studieteam zitten ervaringsdeskundigen die de onderzoeksopzet mede hebben ontworpen. Onderzoek als dit kan de levens van mensen met mentale gezondheidsproblemen zinvol verbeteren.’
Beeld: Pexels
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
