Nederlanders eten te weinig groeten en dat geldt voor de hele mensheid. Die krijgt 40 procent minder groenten binnen dan de Wereldgezondheidsorganisatie WHO nodig acht. Niet alleen de groenteconsumptie moet omhoog, ook het aantal soorten groenten dat het bord bereikt. ‘We moeten meer gebruik maken van biodiversiteit, zodat voedsel voor iedereen toegankelijker wordt en rijke culinaire tradities behouden blijven.’
Dat zegt Anna Herforth op de website van Wageningen University and Research. Zij is mede-auteur van een publicatie in PNAS die oproept het verlies aan groentebiodiversiteit te keren. Analyse van voedselsystemen wijst uit dat er te weinig groenten geteeld worden, de prijzen te hoog zijn en dat sociale-culturele drempels de consumptie van groenten in de weg staan.
Groentebiodiversiteit omvat volgens de auteurs de verschillende soorten, hun variëteiten en hun in het wild groeiende familieleden. Het is een ‘centrale, doch te weinig benutte hefboom om de groenteconsumptie op te voeren.’ Hard nodig want de ondermaatse groenteconsumptie behoord tot de top 5-vijf oorzaken van de globale ziektelast.
Meer ruimte op het veld, in de winkel en op het bord voor groenten zou behalve de gezondheid van de mens ook die van de aarde dienen: ‘Groenten hebben een grotere genetische breedte dan elke andere plantaardige voedselgroep. Dat biedt opties voor uiteenlopende klimatologische, culturele en marktniches overal ter wereld.’ Maar de groentebiodiversiteit neemt af. De oorzaken daarvan zijn deels dezelfde als die de algemene biodiversiteit bedreigen: veranderend landgebruik en een almaar eenvormiger voedselmarkt.
De onderzoekers formuleren vier actiepunten. Behoud: Bescherm en herstel bedreigde wilde groenterassen en traditionele gewassen in genenbanken. Veredeling: Investeer in onderzoek dat deze gewassen geschikt maakt voor moderne landbouwproductie. Consumptie: Zorgen voor een breder aanbod aan betaalbare groenten. Beleid: Veranker groentebiodiversiteit in de wetgeving rondom landbouw, gezondheid, onderzoekwijs, klimaat en biodiversiteit.
Van kasplanten naar kansplanten
We moeten het dus niet alleen hebben van nog meer van hetzelfde. ‘We moeten ook meer verschillende groentesoorten telen’, zegt Eric Schranz, hoogleraar biosystematiek aan de WUR. ‘Een groot deel van de groentebiodiversiteit die we nodig hebben, is nog te vinden in traditionele rassen en hun wilde verwanten. We moeten deze diversiteit veiligstellen en zorgen dat ze daadwerkelijk wordt benut. In de veredeling, door boeren en voor gezondere voedingspatronen in een veranderd klimaat.’
Maar liefst 1.480 eetbare groentesoorten identificeerden de onderzoekers. En we kunnen er veilig vanuit gaan dat de natuurlijke rijkdom nog veel groter is. De vier ‘kansplanten’ die ze in hun publicatie noemen vertegenwoordigen daarom slechts een fractie van de mogelijkheden.
Zo zou meer dan de helft van de wereldbevolking haar voordeel kunnen doen met de ‘Afrikaanse spinbloem’. Wie die naam – of spider plant – bij Google invoert, komt uit bij de graslelie. De bekende kamerplant met de langwerpige bladeren, groeiend in de vorm van een graspol, met de hangende uitlopers die als bloemstengel beginnen en vaak als stekje voortleven. Maar de soort die de onderzoekers bedoelen gaat onder de naam Cleome gynandra (zie foto boven).
Afrikaanse spinbloem is een bijzonder voedzame en vezelrijke eenjarige plant. Volgens deze bron bevat ze 158 calorieën per ons. Waarvan 2,6 gram vetten, 37 gram koolhydraten en 7,3 gram eiwitten waaronder alle essentiële aminozuren. Gezien de lange lijst fytochemicaliën is de rol van deze plant in de traditionele geneeskunde geen verrassing.
Andere even voedzame als klimaatbestendige planten die de onderzoekers voorstellen zijn bittermeloen, slippery cabbage en de eetbare bladeren van pompoen, zoete aardappel en cowpea.
Wereldvoedselkaart
Wat eet men in andere landen? Bekijk het op de Wereldvoedselkaart. Een interactieve informatiebron die de diversiteit en verspreiding van eetbare soorten wereldwijd in kaart brengt. Anne Herforth en Chris Vogliano leiden de ontwikkeling ervan.
Foto Afrikaanse spinbloem: Ton Rulkens Wikimedia
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
