Natuurbeleving wordt stelselmatig in verband gebracht met verbetering van de aandacht, vermindering van stress en de toename van het emotioneel welbevinden. Chileens-Canadees onderzoek analyseert meer dan honderd studies die met behulp van MRI, EEG en andere technieken de reactie van de hersenen op natuur registreerden. Een Finse studie toont dat ook nephout en dennengeur ook al effect heeft.
Het overzichtsartikel in Neuroscience & Biobehavioral Reviews doet uitgebreid uit de doeken welk beeld opdoemt uit de 108 geselecteerde studies naar het effect van natuur – al dan niet echt of in de vorm van beelden – op ons brein heeft. Veranderingen in ‘de standaardmodus en aandachtsnetwerken’, verhoogde ‘alfa-/theta-oscillaties’ en ‘verminderde amydala-activiteit’ en ‘structurele en functionele veranderingen’ die geassocieerd zijn met groene omgevingen. Gelukkig is er ook het nieuwsbericht op de website van de Mc Gill University. Dat spreekt duidelijker taal.
‘Zo weinig als drie minuten in een natuurlijke omgeving kan tot meetbare veranderingen leiden’, zegt Mar Estarellas, een van de auteurs van het artikel en onderzoeker bij de faculteit Sociale en Transculturele Psychiatrie van de universiteit. ‘Maar meer meeslepende, werkelijke ervaringen en een langere blootstelling zijn over het algemeen geassocieerd met sterkere effecten die ook langer aanhouden.’
Rust in het hoofd
In het brede scala studies zagen de onderzoekers in elkaar overlopende reacties van het brein op natuur. De ‘fractale patronen’ die kenmerken zijn voor de natuur – denk aan de vertakkingen van bomen – zijn gemakkelijker te verwerken dan de snelle en visueel dichte prikkels van stedelijke of online omgevingen.
Daardoor neemt zintuigelijke belasting af en schakelt het lichaam uit de vecht-of-vluchtstand. De hartslag daalt, de ademhaling verdiept en hersengebieden die betrokken zijn bij angst en dreiging – zoals de amygdala, worden minder actief. De tot rust komende stresssystemen maken vervolgens ruimte voor een beweging weg van taakgerichte aandacht naar een meer herstellende vorm van aandacht.
Ook mooi: hersennetwerken die samenhangen met herhalend, op het zelf gerichte denken worden minder actief. Met andere woorden: natuurbeleving gaat rumineren, of piekeren, tegen. Ook dat draagt bij aan een rustiger gevoel van zelfbeleving.
‘Intuïtief weten we dat natuur goed voelt’, beargumenteert Estarellas het nut van haar onderzoek. ‘Maar de neurowetenschap geeft ons een taal die geloofwaardigheid verleent aan beslissingen over hoe natuur wordt meegenomen in gezondheidsbeleid en de ruimtes die we bouwen.’
O dennegeur
Veruit de meeste studies uit de review van Estarellas en haar collega’s speelden zich niet in de echte natuur af, maar maakten gebruik van beelden of geluiden. Dat was ook het geval bij een Fins onderzoek. Dat bootste natuur na door het gebruik van fotowanden van houten muren en de bijbehorende houtgeur. Om precies te zijn van Pinus sylvestris. In Nederland bekend als grove den, in Finland de belangrijkste bron van bouwhout.
Onderzoekers van de universiteit van Helsinki vonden vijftig vrijwilligers bereid vier keer naar het lab te komen om daar een serie tests te maken en vragenlijsten te beantwoorden. Een keer deden ze dat in een neutrale kantooromgeving, een keer omgeven door gefotografeerde houten wanden, een keer in de neutrale ruimte met houtgeur en een keer omgeven door de virtuele houten wanden en grove dennegeur.
Vergeleken met de controleruimte rapporteerden de deelnemers tussen de houten muren minder stress en beter herstel van de mentale inspanning. De combinatie van kleur en geur gaf een nog wat sterker effect. Het succes van deze aanpak hangt af van culturele achtergronden en individuele voorkeuren, erkennen de onderzoekers. Echter: ‘Aanpasbare virtuele omgevingen die natuurlijke materialen nabootsen – visueel en wat betreft geur – beloven schaalbare, flexibele instrumenten te zijn ter ondersteuning van het welzijn in binnenruimten’, concluderen ze in Journal of Environmental Psychology.
Lees ook Marry Foelkel: Grove den, de ultieme kerstboom
Foto: R. W.
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
