Spontane remissie: het immuunsysteem wakker geschud

‘Spontane remissie’ is een gedeeltelijke of volledige verdwijning van de tumor ‘zonder conventionele behandeling’. Het is vooral bekend van neuroblastomen. Dat zijn de meest voorkomende solide tumoren bij kinderen. Ze ontstaan in de bijnieren of de grensstrengen langs de ruggengraat. Waarschijnlijk heeft één op de veertig kinderen (2,5 procent) op jonge leeftijd een vroeg stadium van een neuroblastoom gehad, terwijl maar bij 1 op de 8.000 (0,013 procent) levend geboren kinderen op latere leeftijd daadwerkelijk zo’n tumor wordt gediagnosticeerd. Als deze waarnemingen kloppen is dus bij 199 van de 200 jonge kinderen met een neuroblastoom de tumor ook weer spontaan verdwenen. Data uit Japan suggereren dat 75 procent van de neuroblastomen spontaan verdwijnt.

Andere kwaadaardige kankervormen waarbij spontane regressie wordt waargenomen zijn leukemieën, longkanker en melanomen. Ook bij borstkanker wordt spontane verdwijning van tumoren vermoed. Sinds hierop wordt gescreend, zijn er meer borstkankerdiagnoses dan je op grond van historische cijfers zou verwachten of die in niet-screenende landen daadwerkelijk worden gediagnostiseerd. Bij 1 op de 14 vrouwen bij wie borstkanker tijdens screening wordt ontdekt zou de tumor zonder behandeling spontaan zijn verdwenen. Dit heet ‘overdiagnostiek’ .   

Hoe is spontane regressie te verklaren? Een onbegrepen verkleining of verdwijning van een tumor wordt toegeschreven aan verschillende factoren, zoals een verkeerde diagnose, verwijdering van kankerverwekkende factoren, complementaire behandelmethoden en hormonale veranderingen. Maar ook aan een ongebruikelijke reactie op radiotherapie, een gevolg van koorts en infecties, allergische reacties, bloedtransfusies en het nemen van biopten. Waarschijnlijk berusten veel van deze factoren op een versterkte werking van het immuunsysteem.

1 op de 14 borstkankers zou zonder behandeling vanzelf verdwijnen

Tumoren worden in vele gevallen wel degelijk door het immuunsysteem herkend.  Soms is het immuunsysteem in de tumor geïnfiltreerd, maar pakt het de kwaadaardige cellen onvoldoende aan. Tumoren kunnen het immuunsysteem misleiden door zich te ‘vermommen’ als normaal weefsel. Het immuunsysteem kan de tumorgroei dan zelfs gaan bevorderen. Dit soort tumoren reageert vaak goed op immunotherapie met ‘immuun-check-pointremmers’. Deze verbreken het signaal waarmee de tumor het immuunsysteem om de tuin leidt.

Waarschijnlijk gebeurt bij spontane regressie iets soortgelijks. Spontane verdwijning is frequent waargenomen na een ernstige infectie. Het veroorzaken van zo’n infectie was in het verleden zelfs een doelbewuste therapie! Hierbij werden hitte-gedeactiveerde bacteriële preparaten ingespoten, waarna gevaarlijk-hoge koorts ontstond. Vermoedelijk activeerde dit het immuunsysteem die dan naast de dode bacteriën ook de tumor aanviel. Dit ‘ontwaken van het immuunsysteem’ wordt soms ook gezien als een tumor bij een operatie slechts gedeeltelijk kon worden verwijderd. Intussen zijn talrijke casussen beschreven waarbij een tumor spontaan verdween tijdens de COVID-19 pandemie. Deze genezingen worden toegeschreven aan een besmetting met SARS-CoV-2, of vaccinatie hiertegen met een COVID-19 mRNA vaccin. Als ‘bijwerking’ veroorzaakten mRNA-vaccins ook een betere overleving in personen met longkanker en melanomen die tegelijkertijd met immuun-check-pointremmers werden behandeld. COVID-19 mRNA vaccins veroorzaken een generaliseerde activering van het immuunsysteem.

Hiermee vestigde COVID-19 onverwachts de aandacht op een behandelingsmogelijkheid die als principe reeds in 1891 werd beschreven. Een zoveelste illustratie van wat s‘ werelds beste voetballer eens over ‘nadelen en voordelen’ heeft gezegd. Nu nog wachten op het inzicht dat je voor een versterkt immuunsysteem goede voeding nodig hebt en in vele gevallen ook supplementen…

Referenties

1.           Wilson FP. How the COVID Vaccine Could Help Treat Cancer. Medscape 22 oktober 2025

https://www.medscape.com/viewarticle/how-covid-vaccine-could-help-cure-cancer-2025a1000shd

2.           Ogieuhi IJ, Ajekiigbe VO, Agbo CE, Anthony CS, Christopher AA, Onyehalu JC, Agu MC, Mbaji SM, Akingbola A, Ahmed B, Ogieuhi O, Akinmeji O. COVID-19 infection and cancer regression: a review of current evidence, potential mechanisms, and clinical perspectives on a Paradoxical phenomenon. Infect Agent Cancer. 2025 Oct 23;20(1):74. doi: 10.1186/s13027-025-00704-9. PMID: 41131532; PMCID: PMC12548167.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41131532

3.           Senn J. When Tumors Vanish: The Mystery of Spontaneous Regression. Medscape 6 oktober 2025

https://www.medscape.com/viewarticle/when-tumors-vanish-mystery-spontaneous-regression-2025a1000qty

4.           Brodeur GM. Spontaneous regression of neuroblastoma. Cell Tissue Res. 2018 May;372(2):277-286. doi: 10.1007/s00441-017-2761-2. Epub 2018 Jan 5. PMID: 29305654; PMCID: PMC5920563.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29305654

5.           Muskiet FAJ. Is borstkanker-screening zinvol. Uitzicht jaargang 49, 2023, no 8, pagina 25

6.           Wu B, Zhang B, Li B, Wu H, Jiang M. Cold and hot tumors: from molecular mechanisms to targeted therapy. Signal Transduct Target Ther. 2024 Oct 18;9(1):274. doi: 10.1038/s41392-024-01979-x. PMID: 39420203; PMCID: PMC11491057.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39420203

7.           Byron D Joyner. Neuroblastoma. Medscape Updated: 1 februari 2024 

https://emedicine.medscape.com/article/439263-overview

8.           Grippin AJ, Marconi C, Copling S, Li N, Braun C, Woody C, Young E, Gupta P, Wang M, Wu A, Jeong SD, Soni D, Weidert F, Xie C, Goldenberg E, Kim A, Zhao C, DeVries A, Castillo P, Lohray R, Rooney MK, Schrank BR, Wang Y, Ma Y, Chang E, Kouzy R, Dyson K, Jafarnia J, Nariman N, Gladish G, New J, Argueta A, Amaya D, Thomas N, Doty A, Chen J, Copling N, Alatrash G, Simon J, Davies AB, Dennis W, Liang R, Lewis J, Wei X, Rinsurongkawong W, Vaporciyan AA, Johns A; D3CODE Team; Lee J, Lee JH, Sun R, Sharma P, Tran H, Zhang J, Gibbons DL, Wargo J, Kim BYS, Heymach JV, Mendez-Gomez HR, Jiang W, Sayour EJ, Lin SH. SARS-CoV-2 mRNA vaccines sensitize tumours to immune checkpoint blockade. Nature. 2025 Oct 22. doi: 10.1038/s41586-025-09655-y. Epub ahead of print. PMID: 41125896.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41125896

9.           Zamarron BF, Chen W. Dual roles of immune cells and their factors in cancer development and progression. Int J Biol Sci. 2011;7(5):651-8. doi: 10.7150/ijbs.7.651. Epub 2011 May 21. PMID: 21647333; PMCID: PMC3107473.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3107473

10.         Gottfried E, Kreutz M, Mackensen A. Tumor metabolism as modulator of immune response and tumor progression. Semin Cancer Biol. 2012 Aug;22(4):335-41. doi: 10.1016/j.semcancer.2012.02.009. Epub 2012 Mar 3. PMID: 22414910.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22414910

11.         Gonzalez H, Hagerling C, Werb Z. Roles of the immune system in cancer: from tumor initiation to metastatic progression. Genes Dev. 2018 Oct 1;32(19-20):1267-1284. doi: 10.1101/gad.314617.118. PMID: 30275043; PMCID: PMC6169832.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30275043

12.         Wang J, Li D, Cang H, Guo B. Crosstalk between cancer and immune cells: Role of tumor-associated macrophages in the tumor microenvironment. Cancer Med. 2019 Aug;8(10):4709-4721. doi: 10.1002/cam4.2327. Epub 2019 Jun 20. PMID: 31222971; PMCID: PMC6712467.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31222971

13.         Garner H, de Visser KE. Immune crosstalk in cancer progression and metastatic spread: a complex conversation. Nat Rev Immunol. 2020 Aug;20(8):483-497. doi: 10.1038/s41577-019-0271-z. Epub 2020 Feb 5. PMID: 32024984.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32024984

14.         Chen D, Zhang X, Li Z, Zhu B. Metabolic regulatory crosstalk between tumor microenvironment and tumor-associated macrophages. Theranostics. 2021 Jan 1;11(3):1016-1030. doi: 10.7150/thno.51777. PMID: 33391518; PMCID: PMC7738889.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33391518

15.         Bayik D, Lathia JD. Cancer stem cell-immune cell crosstalk in tumour progression. Nat Rev Cancer. 2021 Aug;21(8):526-536. doi: 10.1038/s41568-021-00366-w. Epub 2021 Jun 8. PMID: 34103704; PMCID: PMC8740903.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34103704

16.         Li L, Tian Y. The role of metabolic reprogramming of tumor-associated macrophages in shaping the immunosuppressive tumor microenvironment. Biomed Pharmacother. 2023 May;161:114504. doi: 10.1016/j.biopha.2023.114504. Epub 2023 Mar 14. PMID: 37002579.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37002579

Beeld: Pexels