Ondanks dat het Europees Parlement in 2019 het voorstel van de Europese Commissie goedkeurde om de jaarlijkse klokwissel af te schaffen, gaat in de nacht van zaterdag op zondag gewoon de wintertijd weer in. In Canada maken een aantal regio’s een eind aan de traditie. Kozen zij voor zomer- of wintertijd? Beide hebben voor- en nadelen. Een analyse in het vakblad van de Canadian Medical Association weegt ze tegen elkaar af.
Voor de afschaffing van de zomertijd wordt al gepleit sinds de invoering ervan in 1977. Net als tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog was energiebesparing het belangrijkste argument voor het halfjaarlijkse verzetten van de klok. Daarnaast zou het latere daglicht gunstig zijn voor recreatie en horeca. Naast economische voordelen zou het ook de gezondheid dienen: kinderen kunnen langer buitenspelen en volwassenen kunnen langer buiten sporten. En omdat de meeste mensen in de zomer nog slapen als de zon opkomt, zou dat extra uur daglicht ook beter op hun ritme aansluiten.
Maar voor de gezondheid, zo heeft de tijd geleerd, pakt de halfjaarlijkse jetlag echter ongunstig uit. Hartaanvallen pieken in de week nadat de zomertijd is ingegaan en er hebben meer verkeersongevallen plaats, merkte neuroloog en slaapexpert Mojca van Schie dit voorjaar in het Het Parool op. ‘Niet wisselen is het beste. En als ik dan toch moet kiezen dan past de wintertijd beter bij ons qua geografische ligging en tijdzone.’
Daarmee sluit Van Schie aan bij het oordeel van de meeste wetenschappers die zich in de gezondheidseffecten van de zomertijd verdiepen. In Nederland zijn veel van hen vertegenwoordigd in het BioClock consortium. Het hoofdargument van dit samenwerkingsverband ligt in de naam besloten. De zomertijd conflicteert met onze biologische klok. ‘En dit vergroot de kans op overgewicht, diabetes type 2, hart- en vaatziekten en zelfs bepaalde vormen van kanker, zei chronobioloog Joke Meijer van Leiden UMC vorig jaar tegen het ANP.
Tot nu toe voert het BioClock consortium vergeefs campagne voor een afschaffing van de zomertijd per 2026. ‘We blijven het proberen’, aldus Meijer. ‘Uiteindelijk gaat het ons lukken want we hebben ijzersterke wetenschappelijke argumenten.’ Meijer en haar medestanders wijzen op het feit dat West – Europa ook in de winter al ver afstaat van de natuurlijke tijd. Eigenlijk zou aan de Duitse grens al een andere tijdzone moeten beginnen – zie afbeelding.
Waar Europa te maken heeft met drie – deels samengesmolten – tijdzones, daar heeft Canada er vier. Een aantal Canadese regio’s heeft besloten een einde te maken aan het halfjaarlijkse verzetten van de klok. Dat voorkomt de schade die daarvan het gevolg is, schrijven wetenschappers van de universiteit van British Columbia, Vancouver in een impact analyse voor de Canadian Medical Association. ‘Maar Canadese rechtsgebieden moeten nog kiezen tussen winter- en zomertijd.’
Als deze regio’s de analyse van de auteurs volgen dan kiezen ze voor de wintertijd, of ‘standaardtijd’ zoals zij het noemen. Die kloktijd waarbij twaalf uur zo dicht mogelijk bij de hoogste stand van de zon ligt. ‘Deze tijd is het meest in lijn met de chronobiologie, hoewel de vroegere schemering bepaalde activiteiten kan beperken.’ Overigens hebben de auteurs het ook niet over wintertijd maar over ‘daylight saving time’ (DST), oftewel daglicht besparende tijd.
Een keuze voor de standaardtijd is de logische keuze vanuit het bewijs dat er ligt over de effecten op de gezondheid. Mochten de regio’s voor een permanente zomertijd kiezen ‘dan zou de implementatie maatregelen moeten bevatten die de schade beperken, onevenredig getroffen groepen beschermen en in een transparante surveillance moeten voorzien naar de impact op de volksgezondheid.’
‘Tijdpolitiek is gezondheidspolitiek’ zegt mede-auteurs Alexandra Choi op Eurekalert. ‘Als overheden voor een permanente zomertijd (daylight saving time) kiezen, zouden ze plannen paraat moeten hebben voor de eerste winter begint. Van maatregelen voor een veiliger ochtendspits en flexibele werktijden tot het monitoren van effecten op de slaap, mentale gezondheid en ongevallen.’
Ondertussen lijkt het pleit in Canada beslecht in het nadeel van de standaardtijd. Met uitzondering van de regio’s Saskatchewan en Yukon, houden alle westelijke landsdelen vanaf dit jaar de zomertijd aan. De westelijke regio’s Ontario en Quebec wachten de beslissing van het nabijgelegen New York af. Ook daar wijzen de signalen op de overgang naar een permanente zomertijd.
Meer voor de donkere dagen: SAD of gewoon wat somber? 7 tips om de moed erin te houden
Slaap. Waarom je de dagelijkse wandeling het beste ’s morgens kunt maken
Beeld boven: Mikel Licht Flickr
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
