Dementie heeft in de meeste voorkomende vorm een aanloop van decennia. Dat geeft vijftigers en zestigers van nu de tijd hun risico gunstig te beïnvloeden. Een observationele studie keek naar de link met nitraat uit verschillende bronnen. En een interventiestudie liet de deelnemers hersengymnastieken.
Nitraat is een onmisbare stikstofverbinding. Planten kunnen niet zonder. En mens en dier kunnen niet zonder die planten. Vroeger adviseerde instanties als het Voedingscentrum om kalm aan te doen met nitraatrijke groenten zoals groene bladgroenten en bieten. Dat vanwege de mogelijke omzetting in het lichaam van nitraat naar nitriet en dat weer naar kankerverwekkende nitrosaminen. Recent onderzoek heeft echter aangetoond dat nitraat(rijke groenten) de zuurstofstofbehoefte van spiercellen verminderen en daarmee hun prestatievermogen versterkt. Vermoedelijk omdat het dient als bron van stikstofmonoxide, dat ook verantwoordelijk gehouden wordt voor het gunstige effect op de vaatwerking.
Kraanwater
Je zou daardoor bijna denken dat het misschien wel gunstig is dat het drinkwater door overbemesting steeds meer nitraat bevat. Maar Australische onderzoek boort die hoop de grond in. Wetenschappers van de Edith Cowan University (Aus) wilden weten hoe de nitraatinname uit verschillende bronnen samenhing met het vóórkomen van dementie. Daarvoor gebruikten ze de data van bijna 55duizend deelnemers aan de Deense Dieet, Kanker en Gezondheid Cohortstudie die circa 27 jaar gevolgd zijn. Over deze periode werd bij 4.750 deelnemers dementie vastgesteld.
Het blijkt dat kraanwater als bron van nitraat gelinkt is aan een hoger risico dementie te ontwikkelen, rapporteren ze in Alzheimer’s & Dementia. Vergeleken met adressen waar circa 0,8 milligram per liter uit de kraan kwam, hadden de studiedeelnemers bij wie 2 tot 5 milligram nitraat in een liter drinkwater zat, een gemiddeld veertien procent hoger risico dementie te ontwikkelen.
Die uitkomst geeft te denken, gezien het feit dat in Europa voor nitraat in kraanwater hoeveelheden tot 50 gram als veilig gelden. ‘Het is belangrijk dat onze bevindingen niet betekenen dat mensen zouden moeten stoppen met water drinken’, benadrukt studieleider Nicola Bondonno op de website van haar universiteit. ‘Op individueel niveau is de risicotoename erg klein. En water drinken is veel beter voor je gezondheid dan gesuikerde dranken. Uit dit resultaat volgt echter wel dat regelgevende instanties de huidige limieten opnieuw zouden moeten onderzoeken en beter begrijpen hoe langdurige blootstelling inwerkt op de breingezondheid.’
Naast observationele studies – waarvan die van Bondonno en collega’s naar eigen zeggen de eerste is – is er ook andersoortig onderzoek nodig om te bewijzen dat nitraat uit drinkwater dementie kan veroorzaken. Op basis van de huidige stand van de wetenschap houdt de onderzoeker het vooralsnog op de vorming van nitrosaminen. ‘Water bevat geen antioxidanten die de formatie ervan kunnen blokkeren. N-nitrosaminen zijn kankerverwekkend en potentieel schadelijk voor het brein.’
Groenten en vlees
Groenten bevatten deze beschermende stoffen wel. In het Deense cohort is dat terug te zien in een gemiddeld tien procent lager dementierisico voor hoogste innames uit groenten tegenover de laagste. Omgekeerd was nitraat uit vlees geassocieerd met een elf tot negentien procent hoger risico. De relatie tussen nitraat en nitriet van vlees(waren) en dementie op jonge leeftijd was circa drie keer zo groot. Al is daarbij te bedenken dat dit risico in absolute bijzonder klein is. Bij slechts 191 deelnemers was rond het zestigste levensjaar dementie vastgesteld.
Bondonno: ‘Meer groenten eten en minder rood en bewerkt vlees is een zinnige aanpak. Een hoeveelheid nitraat die overeenkomt met dagelijks een portie spinazie gaf een lager dementierisico.’
Hersentraining
Behalve een voorzichtige omgang met rood vlees en leidingwater, bij een over de dag verspreide consumptie van een variatie aan groenten, is er meer mogelijk om de hersenen in conditie te houden. Gezonde beweging staat bekend als een gunstige factor, maar ook de training van hersencellen zelf. Onderzoekers van Johns Hopkins Medical Center (VS) publiceerden deze week onderzoek in Alzheimer’s & Dementia dat een verlaging van het dementierisico met 25 procent laat zien. En dat over een periode van twintig jaar. Maar het betrof wel een specifieke vorm van hersengymnastiek en er waren herhalingssessies nodig.
In 1998 en 1999 namen een dikke tweeduizend mannen en vrouwen (70 procent) van 65 jaar en ouder aan de ACTIVE-studie deel. Verdeeld over vier gelijkwaardige groepen oefenden ze in tien wekelijkse sessies ruim een uur op geheugentaken, redeneren (probleemoplossing) of op snelheid. De risicoverlaging ten opzichte van de controlegroep deed zich alleen onder de ‘snelheidstrainers’ voor.
Daarbij ging het ging om een soort computerspel waarbij de deelnemer op het beeldscherm informatie moesten zoeken en verwerken. Deze taken werden, afhankelijk van de geboekte vooruitgang, steeds ingewikkelder en de beschikbare tijd steeds korter. De aldus geboekte cognitieve winst bleef echter alleen behouden als de deelnemers op herhaling ging. Want alleen de deelnemers die waren uitgeloot om na 11 en 35 maanden herhalingsoefeningen te doen kregen, lieten de bovengenoemde daling van het dementierisico zien.
Beeld: Pixabay
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
