What does not kill you makes you stronger

Waarom zijn groente en fruit gezond? Dat komt door de vitaminen, mineralen, antioxidantia, vezels en fytochemicaliën. Maar verrassend genoeg hebben ook hun gifstoffen een beschermende werking. Bedoeld om te ontmoedigen, maakt dit gif ons uiteindelijk sterker.

Planten kunnen niet wegrennen en verdedigen zich met gif (1,2). Dit maken ze vaak pas aan als ze worden verwond. Hierbij gaan cellen kapot en komen enzymen vrij die giftige stoffen produceren (3,4). Sommige hebben een penetrante geur of scherpe smaak. De gifstoffen concentreren zich vooral in jonge spruiten en zaden (4,5). Begrijpelijk zijn dit delen die de plant het sterkst verdedigt. Sommige planten zijn ronduit giftig. Maar het is altijd de dosis die het gif maakt (1,6).

De scherpe smaak van mosterd, wasabi, mierikswortel en radijsjes heet allyl isothiocyanaat (3,7). Uit linamarine (cassave; 8-11) en amygdaline (bittere amandelen; 12,13) ontstaat het uiterst giftige cyanide (blauwzuur; 14). Berucht vanwege het veroorzaken van verstikking, maar in lage dosis erg lekker (11). Denk aan marsepein (15). De tranen die je laat bij het snijden van uien en knoflook ontstaan door vrijkomende zwavelverbindingen (16), vooral propanethial-S-oxide is een tranentrekker (16,17). Piperine (18,19) en capsaicïne (19,20) in pepers behoeven geen betoog. Andere voorbeelden zijn resveratrol (druivenpitten en schillen; 21), curcumine (geelwortel; 22) en sulforafaan (koolsoorten, waaronder broccoli en spruitjes; 23) (19, 24-28). Waarschijnlijk beter bekend als voedingssupplementen (29), die je nagenoeg het eeuwige leven beloven.

Het eeuwige leven, door het eten van gif? In de evolutionaire strijd tussen de soorten specialiseerden planteneters zich in het omgaan met plantengif (2). Dit doen ze onder andere door het gif met enzymen te ontgiften, ze net zo hard weer naar buiten te pompen, antioxidantia te maken om schade te beperken en eventuele schade te herstellen (30-32). Deze processen ontstaan vooral na contact met de gifstoffen. Het lichaam gaat geen energie steken in bescherming als het niet nodig is.

Kom je met een natuurlijke gifstof in aanraking dan eindig je met bescherming tegen een scala van natuurlijke giffen (1,33). Ook tegen industriële giffen (1,33), zoals dioxine (34) en paracetamol (35). Er treedt zelfs bescherming op tegen ultraviolette straling van de zon (36). Bedoeld om je te ontmoedigen maakt het plantengif je dus uiteindelijk sterker tegen allerlei potentieel schadelijke invloeden uit het milieu.

Veel van deze gifstoffen hebben met elkaar gemeen dat ze het ‘nrf2 systeem’ activeren. Bij een lage dosis leidt activering tot bescherming van het lichaam (25-36). Maar er schuilt een adder onder het gras. Bij een hoge dosis start het lichaam een ontstekingsreactie (37-40). Onderzocht werd of de stof ‘bardoxolon-methyl’ – één van de meest krachtige nrf2 activators – de achteruitgang van de nieren kon vertragen bij patiënten met diabetes mellitus type 2 en vergevorderd nierfalen. Onverwachts ontstonden meer cardiovasculaire accidenten (41-43).

What does not kill you makes you stronger. Dat is wat de wetenschap ons over het nrf2-systeem leert. Gifstoffen uit planten helpen ons overleven. We hebben ze nodig. Blijf dus vooral groente en fruit eten, liefst zo vers mogelijk bereid, en zorg dat u tenminste de aanbeveling van 250 gram groente en 200 gram fruit (44) haalt. En die supplementen met resveratrol, curcumine, sulforafaan, et cetera? Kan geen kwaad, maar vooral niet overdrijven.

1.         Ames BN, Gold LS. Paracelsus to parascience: the environmental cancer distraction. Mutat Res. 2000 Jan 17;447(1):3-13. doi: 10.1016/s0027-5107(99)00194-3. PMID: 10686303.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10686303/

2.         Wink M. Introduction. In: Annual Plant Reviews, Volume 39, 2nd Edition, Editor Michael Wink. Functions and Biotechnology of Plant Secondary Metabolites. ISBN: 978-1-405-18528-8. April 2010 Wiley-Blackwell 424 Pages

https://www.wiley.com/en-nl/Annual+Plant+Reviews,+Volume+39,+2nd+Edition,+Functions+and+Biotechnology+of+Plant+Secondary+Metabolites+-p-9781405185288

3.         Wagner AE, Terschluesen AM, Rimbach G. Health promoting effects of brassica-derived phytochemicals: from chemopreventive and anti-inflammatory activities to epigenetic regulation. Oxid Med Cell Longev. 2013;2013:964539. doi: 10.1155/2013/964539. Epub 2013 Dec 23. PMID: 24454992; PMCID: PMC3885109.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24454992/

4.         Dinkova-Kostova AT, Fahey JW, Kostov RV, Kensler TW. KEAP1 and Done? Targeting the NRF2 Pathway with Sulforaphane. Trends Food Sci Technol. 2017 Nov;69(Pt B):257-269. doi: 10.1016/j.tifs.2017.02.002. Epub 2017 Feb 16. PMID: 29242678; PMCID: PMC5725197.          

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29242678/

5.         Abellán Á, Domínguez-Perles R, Moreno DA, García-Viguera C. Sorting out the Value of Cruciferous Sprouts as Sources of Bioactive Compounds for Nutrition and Health. Nutrients. 2019 Feb 19;11(2):429. doi: 10.3390/nu11020429. PMID: 30791362; PMCID: PMC6412956.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30791362/

6.         Wikipedia, The dose makes the poison.

https://en.wikipedia.org/wiki/The_dose_makes_the_poison

7.         Wikipedia. Allyl isothiocyanate

https://en.wikipedia.org/wiki/Allyl_isothiocyanate#:~:text=Allyl%20isothiocyanate%20(AITC)%20is%20the,radish%2C%20horseradish%2C%20and%20wasabi.

8.         Wikipedia. Linamarine.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Linamarine

9.         Kuete V. 21.4.3 Linamarin. Health Effects of Alkaloids from African Medicinal Plants. In: Toxicological Survey of African Medicinal Plants, 2014.

https://www.sciencedirect.com/topics/biochemistry-genetics-and-molecular-biology/linamarin

10.       Chandra Amar K. Iodine, Thiocyanate and the Thyroid. Biochem Pharmacol (Los Angel) 2015, 4:3. DOI: 10.4172/2167-0501.1000171

11.       Voedselradar.nl. Kijk op voedsel. Top 10 van giftig eten waar we gek op zijn.

http://www.voedselradar.nl/p/skull/top-10-van-giftig-eten-waar-we-gek-op-zijn

12.       Wikipedia. Amygdaline.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Amygdaline

13.       Yeats TH. Setting and Diffusing the Cyanide Bomb in Plant Defense. Plant Physiol. 2018 Nov;178(3):956-957. doi: 10.1104/pp.18.01214. PMID: 30425157; PMCID: PMC6236620.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30425157/

14.       Wikipedia. Cyanide

https://nl.wikipedia.org/wiki/Cyanide

15.       Wikipedia. Marsepein.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Marsepein

16.       Eric Block, Dr A. John Dane & Dr Robert B. Cody (2011). Crushing Garlic and Slicing Onions: Detection of Sulfenic Acids and Other Reactive Organosulfur Intermediates from Garlic and Other Alliums using Direct Analysis in Real-Time Mass Spectrometry (DART-MS), Phosphorus, Sulfur, and Silicon and the Related Elements, 186:5, 1085-1093, DOI: 10.1080/10426507.2010.507728

https://www.researchgate.net/publication/238046296_Crushing_Garlic_and_Slicing_Onions_Detection_of_Sulfenic_Acids_and_Other_Reactive_Organosulfur_Intermediates_from_Garlic_and_Other_Alliums_using_Direct_Analysis_in_Real-Time_Mass_Spectrometry_DART-MS

17.       Wikipedia. syn-Propanethial-S-oxide

https://en.wikipedia.org/wiki/Syn-Propanethial-S-oxide

18.       Wikipedia, Piperine

https://nl.wikipedia.org/wiki/Piperine

19.       Sun Y, Yang T, Leak RK, Chen J, Zhang F. Preventive and Protective Roles of Dietary Nrf2 Activators Against Central Nervous System Diseases. CNS Neurol Disord Drug Targets. 2017;16(3):326-338. doi: 10.2174/1871527316666170102120211. PMID: 28042770; PMCID: PMC5494269.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28042770/

20.       Wikipedia. Capsaïcine

https://nl.wikipedia.org/wiki/Capsa%C3%AFcine

21.       Wikipedia. Resveratrol.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Resveratrol

22.       Wikipedia. Curcumine.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Curcumine

23.       Wikipedia. Sulforafaan.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sulforafaan

24.       Pan MH, Lai CS, Dushenkov S, Ho CT. Modulation of inflammatory genes by natural dietary bioactive compounds. J Agric Food Chem. 2009 Jun 10;57(11):4467-77. doi: 10.1021/jf900612n. PMID: 19489612.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19489612/

25.       Bryan HK, Olayanju A, Goldring CE, Park BK. The Nrf2 cell defence pathway: Keap1-dependent and -independent mechanisms of regulation. Biochem Pharmacol. 2013 Mar 15;85(6):705-17. doi: 10.1016/j.bcp.2012.11.016. Epub 2012 Dec 5. PMID: 23219527.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23219527/

26.       Tebay LE, Robertson H, Durant ST, Vitale SR, Penning TM, Dinkova-Kostova AT, Hayes JD. Mechanisms of activation of the transcription factor Nrf2 by redox stressors, nutrient cues, and energy status and the pathways through which it attenuates degenerative disease. Free Radic Biol Med. 2015 Nov;88(Pt B):108-146. doi: 10.1016/j.freeradbiomed.2015.06.021. Epub 2015 Jun 27. PMID: 26122708; PMCID: PMC4659505.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26122708/

27.       Jiménez-Osorio AS, González-Reyes S, Pedraza-Chaverri J. Natural Nrf2 activators in diabetes. Clin Chim Acta. 2015 Aug 25;448:182-92. doi: 10.1016/j.cca.2015.07.009. Epub 2015 Jul 9. PMID: 26165427.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26165427/

28.       Houghton CA, Fassett RG, Coombes JS. Sulforaphane and Other Nutrigenomic Nrf2 Activators: Can the Clinician’s Expectation Be Matched by the Reality? Oxid Med Cell Longev. 2016;2016:7857186. doi: 10.1155/2016/7857186. Epub 2016 Jan 6. PMID: 26881038; PMCID: PMC4736808.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26881038/

29.       Kentie W, De Waard C. Nrf2: hoofdschakelaar bij ouderdomsgerelateerde ziekten. https://biolgen.nl/wp-content/uploads/2020/06/Nrf2-versie-1.docx.pdf

30.       Hayes JD, Dinkova-Kostova AT. The Nrf2 regulatory network provides an interface between redox and intermediary metabolism. Trends Biochem Sci. 2014 Apr;39(4):199-218. doi: 10.1016/j.tibs.2014.02.002. Epub 2014 Mar 16. PMID: 24647116..

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24647116/

31.       Oh YS, Jun HS. Effects of Glucagon-Like Peptide-1 on Oxidative Stress and Nrf2 Signaling. Int J Mol Sci. 2017 Dec 22;19(1):26. doi: 10.3390/ijms19010026. PMID: 29271910; PMCID: PMC5795977.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29271910/

32.       Hiebert P, Werner S. Regulation of Wound Healing by the NRF2 Transcription Factor-More Than Cytoprotection. Int J Mol Sci. 2019 Aug 8;20(16):3856. doi: 10.3390/ijms20163856. PMID: 31398789; PMCID: PMC6720615.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31398789/

33.       Wu JC, Lai CS, Tsai ML, Ho CT, Wang YJ, Pan MH. Chemopreventive effect of natural dietary compounds on xenobiotic-induced toxicity. J Food Drug Anal. 2017 Jan;25(1):176-186. doi: 10.1016/j.jfda.2016.10.019. Epub 2016 Dec 7. Erratum in: J Food Drug Anal. 2018 Jan;26(1):444. PMID: 28911535.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28911535/

34.       Lu H, Cui W, Klaassen CD. Nrf2 protects against 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioxin (TCDD)-induced oxidative injury and steatohepatitis. Toxicol Appl Pharmacol. 2011 Oct 15;256(2):122-35. doi: 10.1016/j.taap.2011.07.019. Epub 2011 Aug 6. PMID: 21846477; PMCID: PMC3183285.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21846477/

35.       Gum SI, Cho MK. Recent updates on acetaminophen hepatotoxicity: the role of nrf2 in hepatoprotection. Toxicol Res. 2013 Sep;29(3):165-72. doi: 10.5487/TR.2013.29.3.165. PMID: 24386516; PMCID: PMC3877995.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24386516/

36.       Dinkova-Kostova AT. Phytochemicals as protectors against ultraviolet radiation: versatility of effects and mechanisms. Planta Med. 2008 Oct;74(13):1548-59. doi: 10.1055/s-2008-1081296. Epub 2008 Aug 11. PMID: 18696411.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18696411/

37.       Bellezza I, Mierla AL, Minelli A. Nrf2 and NF-κB and Their Concerted Modulation in Cancer Pathogenesis and Progression. Cancers (Basel). 2010 Apr 13;2(2):483-97. doi: 10.3390/cancers2020483. PMID: 24281078; PMCID: PMC3835087.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24281078/

38.       Maher J, Yamamoto M. The rise of antioxidant signaling–the evolution and hormetic actions of Nrf2. Toxicol Appl Pharmacol. 2010 Apr 1;244(1):4-15. doi: 10.1016/j.taap.2010.01.011. Epub 2010 Feb 1. PMID: 20122947.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20122947/

39        Stefanson AL, Bakovic M. Dietary regulation of Keap1/Nrf2/ARE pathway: focus on plant-derived compounds and trace minerals. Nutrients. 2014 Sep 19;6(9):3777-801. doi: 10.3390/nu6093777. PMID: 25244368; PMCID: PMC4179188

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25244368/

40.       Kumar H, Kim IS, More SV, Kim BW, Choi DK. Natural product-derived pharmacological modulators of Nrf2/ARE pathway for chronic diseases. Nat Prod Rep. 2014 Jan;31(1):109-39. doi: 10.1039/c3np70065h. PMID: 24292194.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24292194/

41.       de Zeeuw D, Akizawa T, Audhya P, Bakris GL, Chin M, Christ-Schmidt H, Goldsberry A, Houser M, Krauth M, Lambers Heerspink HJ, McMurray JJ, Meyer CJ, Parving HH, Remuzzi G, Toto RD, Vaziri ND, Wanner C, Wittes J, Wrolstad D, Chertow GM; BEACON Trial Investigators. Bardoxolone methyl in type 2 diabetes and stage 4 chronic kidney disease. N Engl J Med. 2013 Dec 26;369(26):2492-503. doi: 10.1056/NEJMoa1306033. Epub 2013 Nov 9. PMID: 24206459; PMCID: PMC4496027..

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24206459/

42.       Chin MP, Wrolstad D, Bakris GL, Chertow GM, de Zeeuw D, Goldsberry A, Linde PG, McCullough PA, McMurray JJ, Wittes J, Meyer CJ. Risk factors for heart failure in patients with type 2 diabetes mellitus and stage 4 chronic kidney disease treated with bardoxolone methyl. J Card Fail. 2014 Dec;20(12):953-8. doi: 10.1016/j.cardfail.2014.10.001. Epub 2014 Oct 13. PMID: 25307295.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25307295/

43.       Hall ET, Bhalla V. Is there a sweet spot for Nrf2 activation in the treatment of diabetic kidney disease? Diabetes. 2014 Sep;63(9):2904-5. doi: 10.2337/db14-0829. PMID: 25146471; PMCID: PMC4141365.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25146471/

44.       Schijf van Vijf-vak: groente en fruit

https://www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf/wat-staat-er-in-de-vakken-van-de-schijf-van-vijf/groente-en-fruit.aspx#:~:text=Volwassenen%20krijgen%20het%20advies%20om,hieronder%20hoeveel%20groente%20jij%20eet.

<< Terug