Hormoongevoelige borstkanker heeft een gunstige prognose. Gentesten helpen bepalen of een chemotherapie na de operatie achterwege kan blijven zonder die gunstige prognose te verslechteren. Een grote internationale studie met de naam OPTIMA toont dat een van deze testen voor een grotere groep vrouwen betrouwbare uitkomsten geeft.
‘OPTIMA levert robuust, praktijkveranderend bewijs dat we het gebruik van chemotherapie voor veel vrouwen met hormoongevoelige borstkanker veilig kunnen verminderen’, concludeert hoofdonderzoeker Iain MacPHerson op de website van University College London. Hij noemt de uitkomst een belangrijke stap voorwaarts naar een gepersonaliseerde oncologische zorg die de uitkomsten voor patiënten verbetert en ‘onnodige toxiciteit’ vermijdt. ‘De potentiële impact voor zowel patiënten als voor de zorg is aanzienlijk.’
Als de huidige behandelpraktijk zich richt naar de criteria van de studie dan kunnen er volgens de onderzoekers elk jaar 5.000 Britse borstkankerpatiënten van chemokuren verschoond blijven. Om welke test gaat het en wat waren de criteria om aan de studie mee te kunnen doen?
In de Nederland worden er, afhankelijk van ziekenhuis en tumorstadium, drie gentesten vergoed: Oncotype DX, MammaPrint en Prosigna. Die laatste kost het minste – rond 2.500 euro – maar heeft ook het minste bewijs dat voor zich spreekt. Zo was er weinig bekend over betrouwbaarheid ervan voor de menopauze. Tot voor kort, want er waren veel pre-menopauzale vrouwen onder de ruim 4.429 deelnemers van de OPTIMA-studie (Optimal Personalised Treatment of early breast cancer using Multi-parameter Analisys). Bovendien deden er mensen mee met uitzaaiingen in meer dan drie lymfklieren.
Marginale verschillen
Van alle deelnemers die in de 171 deelnemende ziekenhuizen hun borstoperatie ondergingen, werd met Prosigna de risicoscore bepaald. Tweederde (68 procent) van de deelnemers had op deze gentest een lage score – minder dan 60 punten. De helft van de deelnemers met een lage score kreeg de standaardbehandeling. Dat wil zeggen adjuvante chemotherapie en daarna hormoonmedicatie. Bij de andere helft bleef de nabehandeling beperkt tot hormoontherapie. Wat zou dat doen met het aantal gevallen van recidief en overlijden na vijf jaar?
Vooraf hadden de onderzoekers bepaald dat een verschil van maximaal 3 procentpunten toelaatbaar zou zijn. De resultaten waren ruim binnen die marge. Van de chemogroep was na vijf jaar 94,8 procent in leven zonder dat de kanker was teruggekeerd. Van de deelnemers die alleen hormoontherapie hadden gekregen was 93,6 procent levend en ‘schoon’. Een verschil dat met 1,2 procentpunt dus ruim binnen de marge viel.
Deze uitkomsten verschilden niet onder deelnemers voor of na de menopauze en ook niet als onderscheiden werd naar het aantal lymfklieren met uitzaaiingen, inclusief drie of meer lymfklieren. Een statistische test die de onderzoekers op de resultaten loslieten kwam er op uit dat slechts twee op de honderd patiënten met een lage Prosigna-score van chemotherapie profiteren.
Er deden ook mannen met borstkanker mee. Maar dat waren er te weinig om uitspraken over te kunnen doen. De voorspellende waarde van de test voor jonge vrouwen is ook nog niet bekend, omdat de grens voor deelname op veertig jaar lag.
Voordelen
De kans is groot dat deze studie de behandelrichtlijnen zal veranderen. Naast de gezondheidsvoordelen voor de patiënt, levert het afzien van chemotherapie namelijk een behoorlijk kostenvoordeel op. De kosten voor chemotherapie bedragen naar schatting het viervoudige van de gentest.
Lees ook: Verwijdering portwachtersklier bij vroege borstkanker niet meer nodig
Afzien van okselkliertoilet ook bij grotere uitzaaiingen veilig
Waakzaam afwachten bij DCIS op korte termijn veilig
Studie toont veiligheid van waakzaam afwachten bij laaggradige DCIS
Beeld: Pexels
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
