Nog voorziet het behandelprotocol bij laag-risico DCIS (Ductaal Carcinoma in Situ) in een borstsparende operatie. In de wetenschap dat de verdachte cellen zich in het overgrote deel van de gevallen niet tot invasieve borstkanker zouden ontwikkelen. Een grote Nederlandse studie hoopt deze overbehandeling terug te dringen. Tot nu toe is waakzaam afwachten niet slechter dan opereren, blijkt uit de tussentijdse resultaten.
Sinds de start in 2017 namen 1.423 vrouwen aan de LORD-studie (LOw Risk DCIS) deel. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de deelnemers door het lot aan een van de twee onderzoeksgroepen werden toegewezen. Die opzet is al vroeg los gelaten omdat de meerderheid van de vrouwen die voor deelname in aanmerking kwamen, niet voor de standaard behandeling wilde loten. Uiteindelijk koos driekwart van de deelnemers voor waakzaam afwachten, de onderzoeksgroep.
De onderzoekers bleven vrouwen aan de studie toevoegen totdat het vooraf afgesproken aantal van 60 gevallen van invasieve borstkanker was vastgesteld. Op dat moment telde de ‘afwachtengroep’ 1.060 vrouwen en de operatiegroep 363 vrouwen.
Bestudering van het verwijderde borstweefsel leverde in 29 gevallen aanwijzingen op van invasieve borstkanker. In de jaren na de operatie kwamen daar nog vier gevallen bij. Tegenover dit totaal van 33 incidenten, stonden 63 diagnoses in de andere studiegroep. In percentages is dat 9 om 6 procent.
Wel waren de tumoren die bij de jaarlijkse controlemammografieën aan het licht kwamen gemiddeld genomen groter dan die bij de geopereerde vrouwen gevonden werden: 9 om 6 millimeter. Daar stond tegenover dat ze niet agressiever waren.
‘Voor vrouwen met laag-risico DCIS zijn deze tussentijdse resultaten bemoedigend’ zei studieleider Jelle Wesseling tijdens zijn presentatie op de 15de Europese Borstkankerconferentie in Barcelona. ‘Momenteel zijn er geen aanwijzingen dat waakzaam afwachten op de korte termijn tot slechtere uitkomsten leidt dan onmiddellijke operatie.’ Wesseling benadrukt dat waakzaam afwachten iets anders is dan behandeling onthouden. ‘Het betekent dat patiënten nauwlettend in de gaten gehouden worden en dat operatie altijd mogelijk blijft.’
Overbehandeling
Na operatie kan bij laaggradige DCIS ook nog bestraling of hormoontherapie toegepast worden. Wesseling: ‘Deze studie draagt belangrijk bewijs aan voor de discussie rond het terugdringen van overbehandeling in de borstkankerzorg.’ Maar het pleit is met deze resultaten nog niet beslecht. ‘Een langere opvolgduur is cruciaal voordat bestaande richtlijnen veranderd kunnen worden.’
De komende jaren houden de onderzoeker in de gaten hoe het de studienemers vergaat. Daarbij is de hoop aanknopingspunten te vinden waarom zich bij sommigen uit DCIS invasieve borstkanker ontwikkelt. Als dat begrepen wordt, kunnen vrouwen met DCIS veilig geadviseerd worden over het nut van een operatie.
Dit is de tweede studie waarbij waakzaam afwachten op de korte termijn minstens zo veilig bleek als opereren. Eind 2024 berichtte MMV over een Amerikaanse studie. Daar ontwikkelde ruim 4 procent van de niet geopereerde vrouwen borstkanker, tegen bijna zes procent van de geopereerde vrouwen. Minder dan in de Nederlandse studie. Een verklaring kan zijn dat de meerderheid van de Amerikaanse vrouwen uit de onderzoeksgroep hormoontherapie kreeg. Dat was in de Nederlandse studie niet het geval.
Beeld: röntgenopname van hooggradig DCIS uit de lezing van Femme Zijlstra tijdens de MMV-ledendag november 2023.
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
