‘Niemand hoeft alleen te gaan’

Van de week werd ik gegrepen door een gedicht dat kennelijk een open zenuw raakte. Het herinnerde me aan de laatste levensdagen van mijn vader die dit voorjaar in het begin van de coronacrisis zielsalleen overleed. Het gedicht roept pijn en verdriet in mij wakker. En niet alleen in mij, getuige de vele reacties die ik kreeg toen ik het gedicht deelde via Facebook. 

Mijn vader had Alzheimer en woonde sinds tien maanden in een verpleeghuis. Toen de verpleeghuizen op slot gingen, verstoorde dat mijn wekelijkse bezoekjes bruut.  Opeens mocht ik niet meer naar hem toe. Zelfs mijn moeder, de vrouw met wie hij 55 jaar getrouwd is geweest, kon niet meer bij hem zijn. Nauwelijks een maand later is hij overleden. Helemaal alleen. Vlak voor zijn overlijden hebben we hem als directe familie nog even kunnen zien. Niet wetende dat hij al stervende was.

Veel dingen zijn nu gelukkig beter geregeld als in die eerste weken. In de verpleeghuizen is weer bezoek toegestaan, al is dat nu weer teruggebracht naar één bezoeker per dag. Helaas nemen de besmettingen in de verpleeghuizen weer toe. Wat veel mensen zich niet realiseren is dat de verpleeghuizen hun deuren rigoureus sluiten zodra er een (vermoeden van) besmetting is. Het is een bittere pil. Het eenzame sterven.

Ik probeer me voor te stellen hoe mijn vader zich moet hebben gevoeld. Hoe erg hij ons gemist zal hebben. Voor iemand met dementie is fysiek contact, van ‘hart tot hart’ essentieel. Een arm om je heen. Met aandacht samen zijn. Even voelbaar meeleven. Bij elk afscheid vroeg hij verwachtingsvol: “Kom je gauw weer?” Ik had de laatste jaren een intens contact met mijn vader. Het voelt onmenselijk dat hem in zijn laatste levensmaand contact met dierbaren is onthouden. Het gevoel dat hij uit eenzaamheid zo snel is afgetakeld en daardoor onverwacht snel is gestorven, kan ik maar niet van me afzetten.

Kan het ook anders? Zijn er echt geen mogelijkheden om het laatste levenseinde in coronatijd menselijker te maken? Een soort van gulden middenweg waarbij, ondanks risico’s op besmetting, bezoek toch mogelijk is? Is vaccinatie misschien dit ei van Columbus? Met alle gemelde coronamutaties ben ik daar niet zeker van. Toch hoop ik op een andere manier en dat deze column bijdraagt aan de verwezenlijking van de laatste zin van het gedicht van Carlijn Volders: ‘Niemand hoeft alleen te sterven. Niemand.’

Niemand hoeft alleen te sterven

Ik glipte de bewaking voorbij

Duwde de verbodsborden opzij

Ging een kamer in

Daar lag ze

Ongewassen

Het rook zuur

Ik zei haar dat ik er was

Haar gevonden had

Haar huid gilde om aanraking

Ze was verkild

Verhard

Ik pakte een warm washandje

Raakte haar aan

Streek en streelde

Vuil en kou meenemend

Deed de overvolle luier af

Zei lieve woordjes

Ze komen nooit meer

Zei ze

Ze komen nooit meer

Ze was stervende

Ze wist het

Ik wist het

Niemand hoeft alleen te gaan zei ik

Niemand

Ik heb je roep gehoord

Pakte haar hand

Niemand hoeft alleen te sterven

Ik ben er nu

Voor zo lang je me nodig hebt

Blijf ik

Zie me als je dochter

Of een vriendin

Een sister

Ja dat

Ik ben er nu

Je hoeft niet alleen te gaan

Ze kneep in m’n hand

Keek me aan en zei

Kraakhelder

Het is een hel

Mensen zijn gek geworden

Ik weet ‘t

Zei ik

Ik weet ‘t

Maar, voegde ze toe

Ik weet waar ik vandaan kom

Er kwam een glinster in haar ogen

En ik weet hoe ik er terug kom

Ik zie de poort al

Ik weet de weg

Wat een zegen dat ik bij je reis mag zijn

Of wil je liever dat ik weer ga

Nee blijf, zei ze

Blijf

Mijn dierbare sister

Mijn liefdevolle vreemdeling

Blijf

En streel m’n hand

Ik streelde en was stil

Een half uur zaten we samen

Toen liet ze los

Er kwam een zacht licht de kamer in

Haar bezieling verdween

Ik bleef nog een tijdje

Zong voor haar ziel

Kuste haar wang

Gaf dank

En verdween weer in de nacht

Alsof ik er nooit geweest was

Op naar een volgend tehuis

Daar lag een man te wachten

Ze weten me telkens te vinden dacht ik hardop

Ze roepen me

En dan ga ik op pad

Meestal zijn ze in hun laatste uur

Soms duurt het nog een paar dagen

En dan ben ik bij ze

Dat is alles

Ik ben bij hen

En met mij vele anderen

Niemand hoeft alleen te sterven

Niemand

——

Carlijn Volders (10-01-21)

Marjan Smorenburg is beschikbaar voor voedingsadvies en kookles bij en na kanker. Zij schrijft maandelijks een column voor MMV.  Vanwege Corona werkt ze op dit moment uitsluitend online. Klik hier voor meer informatie. Of meld je hier aan voor haar wekelijkse inspiratiemail ‘Heel met voeding na en bij kanker’.

+2
<< Terug