Vrouwen met een lager risico op borstkanker kunnen zich veilig minder vaak laten screenen. Dat toont een grote Amerikaanse studie. ‘Deze bevindingen zouden de richtlijnen voor borstkankerscreening moeten transformeren en de klinische praktijk veranderen’, zegt studieleider Laura Esserman. Vrouwen met een verhoogd risico werden niet alleen vaker gescreend, ze kregen ook leefstijladviezen om hun risico naar beneden te brengen.
De overeenkomst tussen het Amerikaanse en het Nederlandse screeningsprogramma is dat de capaciteit tekortschiet om alle vrouwen tijdig te bedienen. De studie van Esserman en collega’s toont ‘dat de vroege opsporing van borstkanker te verbeteren is door de beschikbare capaciteit te verschuiven van vrouwen met laag risico naar vrouwen met een hoog risico’, schrijven ze in JAMA.
‘Dat individuele borstkankerrisico kan richting geven aan de leeftijd waarop de eerste screening is, de frequentie, het gebruik van aanvullende beeldvorming (mri-scans – red.) en preventieve maatregelen.’ Na een opvolgduur van vijf jaar bleken er niet meer gevorderde tumoren ontdekt te zijn in de groep die volgens de risico-gerichte aanpak gescreend was.
In welke risicocategorie de ruim 34duizend deelnemende vrouwen terecht kwamen hing af van hun leeftijd, de aanwezigheid van ‘probleemgenen’, leefstijl, gezondheid en de dichtheid van hun borstweefsel. Alle deelnemers werden getest op negen genen – waaronder BRCA1 en BRCA2 – die samenhingen met een verhoogd risico op borstkanker. Interessant in dit verband was dat 3 op de 10 vrouwen met ‘risicogenen’ geen kankergevallen in de familie hadden. In kader van de studie werd iedereen genetisch getest, maar in de huidige praktijk zouden deze vrouwen om die reden niet getest zijn.
De 26 procent van de vrouwen met het gunstigste risicoprofiel werd verteld pas op latere leeftijd naar hun eerste screening te gaan, de 62 procent met een gemiddeld risico konden voortaan een in de twee jaar, in plaats van elk jaar naar de screening. De acht procent met een verhoogd risico en de twee procent met het hoogste risico gingen eerder en vaker naar de screening, die afwisselend uit een mammografie en een mri-scan bestond.
Daarnaast kreeg deze tien procent van vrouwen gepersonaliseerde aanbevelingen hoe hun risico omlaag te brengen. Daarbij kwam een online hulp kijken en persoonlijk contact met een specialist op het gebied van borstgezondheid. De aanbevelingen gingen over de verbeteringen op het gebied van voeding en beweging en over de mogelijkheid van risico-verlagende medicatie.
Dicht borstweefsel
Dicht borstweefsel verhoogt het risico op borstkanker om twee redenen. Er is minder vetweefsel en meer weefsel waarin borstkanker überhaupt kan ontstaan. Daarbij komt dat dit weefsel de zichtbaarheid van eventuele tumoren op een mammografie maskeert, waardoor de kans groter is dat ze gemist worden.
In de VS zijn radiologen sinds dit jaar verplicht vrouwen die voor een mammografie komen over hun borstdichtheid te informeren. ‘Terwijl deze regel tot doel heeft het bewustzijn van patiënten te verbeteren, is het ook een uitdaging voor artsen en patiënten. Die zouden onvoorbereid kunnen zijn om de informatie interpreteren en er naar te handelen’, aldus de Universiteit van California Los Angelos.
Dankzij de inspanningen van MMV-lid en ervaringsdeskundige Ineke van den Heuvel staat dicht borstweefsel nu ook in Nederland op kaart. Tot nu toe is bereikt dat informatie over de dichtheid van het borstweefsel niet meer geheim gehouden wordt. Het wordt niet automatisch medegedeeld, maar als vrouwen er naar vragen, krijgen ze het vaak wel te horen. In elk geval hebben ze het recht de foto op te vragen. Aanvullend mri-onderzoek voor vrouwen met dicht borstweefsel is pas in 2030 te verwachten.
Lees ook: Lezing Femme Zijlstra: ‘Hoe dicht is jouw borstweefsel?’
Optreden van mmv-lid Ineke van den Heuvel beroert de gemoederen
Bron: University of California San Franscisco
Foto: Wikimedia
MMV maakt wekelijks een selectie uit het nieuws over voeding en leefstijl in relatie tot kanker en andere medische condities.
Inschrijven nieuwsbrief
